Afleveringen Aflevering 388 – De best getrainde militair van Nederland: zo blijf je koel onder extreme drukAflevering 388
23 maart 2026
Sander Aarts is voormalig Special Forces operator met 16 jaar operationele ervaring in o.a. Afghanistan en Somalië. Hij wordt gezien als een van de best getrainde militairen van Nederland en helpt vandaag organisaties groeien op het gebied van leiderschap, teamontwikkeling en weerbaarheid.
Wij spraken met Sander om te ontdekken wat er voor ondernemers te leren valt vanuit zijn ervaringen in het leger.
In deze aflevering leer je:
💥 Je presteert niet op wilskracht, maar op training
In chaos val je altijd terug op wat je geoefend hebt — niet op wat je hoopt te kunnen.
🧠 Mentale kracht is doorslaggevend
Niet de sterkste of slimste wint, maar degene die mentaal stabiel blijft onder druk.
⚖️ Leiderschap begint bij jezelf
Als je niet weet wat je drijft, leid je vanuit angst — en neem je je team daarin mee.
CALLS TO ACTION 🔥
Verbind met Sander op LinkedIn: https://www.linkedin.com/in/sander-aarts-6935a744/
Link naar de website van Sander: www.sander-aarts.nl
BRONNEN
Overige links naar boeken en bruikbare bronnen voor ondernemers:
00:00 Intro & extreme situaties onder water
01:00 Wie is Sander Aarts
03:00 Fysieke en mentale ontwikkeling
05:00 Trauma en verwerking
09:00 Opleidingen & Special Forces
12:00 Helweek en mentale grenzen
16:00 Mentale spel & focus
20:00 Systemen en SOP’s
22:00 Wat ondernemers kunnen leren
27:00 Leiderschap & ego
30:00 Persoonlijke ontwikkeling
35:00 Van Defensie naar ondernemerschap
40:00 Ondernemerslessen
44:00 De belangrijkste vraag voor leiders
Waar vind je deze ondernemerspodcast?
Kijk je graag zakelijke podcasts? 🎥
Volg dan het kanaal van Groeivoer op Youtube: https://www.youtube.com/@Groeivoer/videos
Liever luisteren? 🎧
Volg Groeivoer op Apple Podcast: 🍏 https://shorturl.at/kozJP
Beluister de #1 Nederlandse ondernemerspodcast op Spotify: 🎶 https://shorturl.at/bfmD3
Zelf een zakelijke podcast starten? 🎙️
Wil je zelf ook een professionele podcast starten? Gerhard is eigenaar van Ear Ear, een gespecialiseerd podcast agency voor ondernemers.
Adverteren in dé ondernemerspodcast van Nederland? 📢
Wil je adverteren bij Groeivoer en ondernemend Nederland bereiken? Mail naar info@groeivoer.nl
Volg onze ondernemerskanalen! 🌐
Blijf op de hoogte van nieuwe podcast afleveringen en ondernemersevents via WhatsApp: https://whatsapp.com/channel/0029VaZOSZGHbFV9bpqwwE3B
Of via Telegram: https://t.me/groeivoer
De beste ondernemerslessen in je mail? 📧
Mail naar info@groeivoer.nl voor een *cheat sheet* met de 10 beste tips van 300 afleveringen van Groeivoer. Boordevol inzichten van succesvolle ondernemers.
Waardeer deze ondernemerspodcast! 🌟
Fan van deze zakelijke podcast? Laat een review achter! 👍
Volg de #1 ondernemerspodcast! 🚀
LinkedIn Gerhard: https://www.linkedin.com/in/gerhardvelde/
LinkedIn Groeivoer: https://nl.linkedin.com/company/groeivoer
Instagram: https://www.instagram.com/groeivoer_podcast/
TikTok: https://www.tiktok.com/@groeivoerpodcast
X: https://twitter.com/groeivoer
Onze partners voor ondernemers 🤝
Deze ondernemerspodcast wordt mede mogelijk gemaakt door Teamleader, het perfecte all-in-one softwarepakket voor het MKB. Start vandaag: https://signup.focus.teamleader.eu
Speciale dank aan Groenpand, thuisbasis van de Ear Ear Podcast studio. Bekijk www.groenpand.nl voor meer informatie.
[00:00:00] Sander Aarts: Maar als je echt in het pikken donker onder water zit en bijvoorbeeld in die helweek heb je een drie uur duik. Dan heb je, ik denk al drie nachten, gewoon echt helemaal niet geslapen Dan ga je daarna het koude water in, al je energie is al op, je ziet gewoon [00:00:10] niks. Dus het enige wat je dan hebt zijn je eigen gedachten.
Daarna heb ik de medic special force opleiding gedaan, snipe opleiding, dus sluipschutter, antiterreurspecialist. Vrije valparticitist, duikleider, teamleider speciale operaties. [00:00:20] Maar bij Defensie, daar maak gewoon heftige dingen mee. Ik heb 16 jaar operationeel gediend, dus veel ook missies gedraaid. En ook wel in de Afghanistan periode, daar hebben we gewoon heel veel vuurgevechten mee gemaakt.
Daarna in Somalië ook nog een aantal [00:00:30] keer.
[00:00:30] Gerhard te Velde: We hebben het bij Groeivoer het komend kwartaal ook over het aanbrengen van slimme systemen processen. Het leek mij heel interessant om ook te kijken van wat kan een ondernemer nou leren van [00:00:40] hoe …de military, hoe die georganiseerd is?
[00:00:43] Sander Aarts: In een militair context valt je gewoon terug op je skills.
You don’t rise to the level of expectations, you fall to the level of training. Deze situatie heb ik in [00:00:50] Afghanistan en Somali-daadwerkelijk meegemaakt.
[00:00:55] Gerhard te Velde: Welkom bij Groeivoer. Mijn gast vandaag is Sander Aerts Hij wordt ook wel de best [00:01:00] getrainde militair van Nederland genoemd na 16 jaar bij de Special Forces. Koos Sander Echter voor een ander leven. Hij schreef vijf boeken en hij helpt [00:01:10] organisaties en individuen om te groeien. Zijn motto is kies groei boven comfort.
Nou, daar kan ik wat van leren. Sander, welkom bij de podcast.
[00:01:17] Sander Aarts: Dankjewel.
[00:01:17] Gerhard te Velde: Welkom terug, want op [00:01:20] 9 oktober 2019 ging aflevering 38 van Groei4Life en daar zat jij in.
[00:01:26] Sander Aarts: Ik weet nog, dat was dag van gisteren.
[00:01:27] Gerhard te Velde: Ja, mooi was dat hè? [00:01:30] Ja ik kwam bij jou langs met al mijn podcast-spulletjes. Nog voordat we video maakten, dus toen was de wereld nog overzichtelijk.
Gewoon een koffertje met een paar [00:01:40] microfoons. Ja mooi gesprek warm. Wat ik me ook herinner, is het contrast in mijn verwachtingen van de best getrainde militair van Nederland. [00:01:50] Verwacht je toch een hele… Ja, ik wil niet zeggen een wilde persoon of zo, maar gewoon een gevaarlijk enge ruige man. Maar jij bent [00:02:00] de rust zelf.
Krijg vaker zulke soorten opmerkingen?
[00:02:05] Sander Aarts: Jawel ja. Vaak als mensen horen over mijn achtergrond, wat ik allemaal gedaan heb [00:02:10] dan verwacht ze een hele
[00:02:10] Gerhard te Velde: grote
[00:02:12] Sander Aarts: gast met een mega spierbal en een grote baard en allerlei tatoeages. En dan… …kom ik binnen lopen, dan valt het altijd een beetje tegen of zo, weet je. Dus ja, dat [00:02:20] hoor ik wel vaker, ja
[00:02:21] Gerhard te Velde: Ja mooi om onderschat te worden.
[00:02:23] Sander Aarts: Zeker.
[00:02:24] Gerhard te Velde: Toen ik jou sprak had je één boek geschreven volgens mij. Ja. En dat had ik ook gelezen, Niet te [00:02:30] Breken. Dat vond ik een hele mooie titel. Want ik had ooit in de 90’s ook die film gezien, Unbreakable. Dus ik vond het een heel cool boek Maar sindsdien heb [00:02:40] je er nog vier geschreven.
[00:02:41] Sander Aarts: Ja, klopt ja.
[00:02:42] Gerhard te Velde: Ja Is er een thema waar je nu veel en graag over spreekt?
Want er zit een bepaalde evolutie in, waarschijnlijk in [00:02:50] het schrijfwerk wat je doet.
[00:02:52] Sander Aarts: Ja.
[00:02:52] Gerhard te Velde: Wat is je meest recente werk?
[00:02:56] Sander Aarts: Mijn meest recente werk is eigenlijk een soort trainingsboek. [00:03:00] Het boek heet Eet Sterk maar daarmee… En hetgeen waar ik over schrijf is eigenlijk dat je je lichaam leert gebruiken om jezelf beter te leren kennen.[00:03:10]
Dus of door die uitdaging te kiezen in hetgeen wat je daarin tegenkomt fysiek mentaal en emotioneel. Maar ook gewoon om gevoelig te worden, om de signalen van je lichaam beter [00:03:20] te leren kennen, te signaleren. En daardoor eigenlijk meer bewustzijn over jezelf en over het leven te krijgen.
[00:03:26] Gerhard te Velde: Ja.
[00:03:27] Sander Aarts: En
[00:03:28] Gerhard te Velde: waar is dat begonnen, die [00:03:30] zoektocht
[00:03:32] Sander Aarts: Nou, het is niet zozeer echt een zoektocht, het is geen zoektocht het is, nou sowieso ben ik altijd heel fysiek ingesteld [00:03:40] geweest in mijn jeugd al met sporten met rugby en daarna natuurlijk bij Defensie, dus dat fysieke aspect is voor mij altijd heel belangrijk geweest, enerzijds als een soort [00:03:50] van uitlaatklep om energie te managen,
[00:03:52] Gerhard te Velde: ook
[00:03:53] Sander Aarts: om die uitdaging aan te gaan, daar heb ik altijd veel voldoening uitgehaald en daarna werd het ook gewoon praktisch …om mijn werk zo goed mogelijk te doen…
…moest ik fysiek en mentaal gewoon [00:04:00] zo sterk mogen worden. Maar gaandeweg helemaal toen ik weg ging bij de… …ik heb altijd wel een soort van atypisch getraind bij Defensie. En dat is altijd mijn voordeel geweest. Dat ik ook gewoon [00:04:10] altijd inzetbaar ben geweest Nooit grote blessures heb gehad. En later toen ik weg ging bij Defensie…
…toen ben ik eigenlijk nog… …breder gaan kijken naar het fysieke aspect. Ja, wat je daar ook [00:04:20] metaal en emotioneel van kunt leren eigenlijk.
[00:04:22] Gerhard te Velde: Dus
[00:04:23] Sander Aarts: het is niet zozeer een soort van zoektocht, maar meer een soort van fascinatie eigenlijk.
[00:04:26] Gerhard te Velde: Ja mooi. En wat ik hoorde je ook in een [00:04:30] ander interview praten over ayahuasca.
[00:04:32] Sander Aarts: Ja.
[00:04:33] Gerhard te Velde: Over ademtherapie. Je probeert ook heel veel dingen uit.
[00:04:37] Sander Aarts: Ja, ja. Ja, [00:04:40] is… Een gedeelte zit daar wel, dat is ook wel een beetje het aard van het beestje. Het pionieren, het ondernemende, het [00:04:50] nieuwsgierige. Ja, dus ik denk dat… Ja, het is niet zozeer echt dat ik iets zoek of zo, maar gewoon het avontuur denk. En het pionieren en het [00:05:00] nieuwsgierige.
Wat ligt er? Wat zit daar? Maar een gedeelte was ook wel echt dat het nodig was. Dus bij Defensie veel meegemaakt en ook wel een bepaalde persoonlijkheid ontwikkeld zeg [00:05:10] maar. Die mij ervan weerhouden om datgene wat ik had meegemaakt… Te voelen en te verwerken eigenlijk. Dus ja, dan moet je op een bepaalde manier eigenlijk mee aan de bak.
Tenminste, dat [00:05:20] wilde ik, omdat ik gewoon daar tegenaan liep. En dat is wel een zoektocht geweest om een opening in mezelf te vinden. En initieel was dat met praten met psychologen, maar die kwamen niet voorbij [00:05:30] mijn ego eigenlijk. Dus toen moest ik dat op een andere manier gaan onderzoeken, ja.
[00:05:35] Gerhard te Velde: Ja, en dat ayahuasca heb je dus geprobeerd?
Ja
[00:05:39] Sander Aarts: ik [00:05:40] heb veel met psychedelica gewerkt, maar daarnaast ook steeds meer mijn eigen lichaam ook leren gebruiken, dus voorheen gebruikte mijn eigen lichaam om die fysieke [00:05:50] prestaties te halen en mijn werk te doen, maar later, toen ik wegging bij Defensie gebruikte ik eigenlijk mijn eigen lichaam om die dingen wel weer te verwerken met yoga, met meditatie met [00:06:00] ademwerk.
[00:06:01] Gerhard te Velde: Ik heb in de aanloop het event ook al geoefend met iets wat je in een andere podcast zei. Want je zei van ja, als ik [00:06:10] gestresst ben of ik heb ergens spanning in mijn lichaam, dan ga ik daarnaartoe ademen. Dus je maakt het ook heel praktisch en klein. Dat valt ook op [00:06:20] in alles wat je doet.
[00:06:21] Sander Aarts: Ik
[00:06:21] Gerhard te Velde: kan misschien straks nog even terug even over wat je zei van alles wat ik heb meegemaakt Wat is nou het grootste trauma dat je hebt [00:06:30] opgelopen, als je daarover wilt praten?
[00:06:32] Sander Aarts: Nou dat is best een vraag natuurlijk. Ja, ik heb daar geen binair antwoord op en hij [00:06:40] komt natuurlijk in verschillende maten en vormen. En soms speelt de ene gebeurtenis, zit meer aan oppervlakte en dienst zich aan en soms de andere. [00:06:50] Maar eigenlijk, voordat ik bij Defensie kwam zeg maar had ik al dingen meegemaakt Die ervoor zorgde Eén, dat ik bij Defensie kwam en dat ik daar heel goed mijn werk kon doen.[00:07:00]
Dus ja, in jeugd zijn bepaalde dingen gebeurd die mij al een beetje gepokt gemaasd hebben. Maar bij Defensie daar maak [00:07:10] gewoon heftige dingen mee. Helemaal als je natuurlijk Ik heb 16 jaar operationeel gediend, dus veel ook missies gedraaid en ook wel in de Afghanistan periode, [00:07:20] daar hebben we gewoon heel veel vuurgevechten meegemaakt en daarna in Somalië ook nog een aantal keer.
En op dat moment sta je er niet heel bewust van, oké ik maak een traumatische ervaring mee, dan doe je gewoon je werk eigenlijk. [00:07:30] Maar later, als dan weggaat bij Defensie en je krijgt bewustzijn over jezelf eigenlijk, dan pas ga je eigenlijk voelen en ervan, oké er zitten wel bepaalde [00:07:40] beschadigingen in mijn emissiesysteem zeg maar, door die gebeurtenissen.
[00:07:44] Gerhard te Velde: Je had het in een andere podcast over een vuurgevecht en je hebt heel veel vuurgevechten [00:07:50] meegemaakt maar dan gaan er ook mensen dood toch? Ja.
[00:07:53] Sander Aarts: Is
[00:07:53] Gerhard te Velde: dat iets waar je dan achteraf mee geworsteld hebt, van hé, ik heb iemand… Gedood of meerdere mensen [00:08:00] gedood. Want dat is eigenlijk je werk natuurlijk op dat moment.
[00:08:02] Sander Aarts: Ja Ja. Ja. Ehm. Ja, dat komt gaandeweg ook [00:08:10] voorbij. Dus in eerste instantie denk je van, ben je er nogmaals niet heel bewust van? Want dan zit je ook nog wel een beetje in het verhaal van, oké het was een terrorist, of het was Taliban, of het was een piraat. [00:08:20] Good
[00:08:20] Gerhard te Velde: guys and bad guys.
[00:08:21] Sander Aarts: Goed slecht weet je. Het hoorde als wat wit.
En je hebt zelf een goed verhaal wat zeg maar hetgene verrechtvaardigt dat je mensen uitschakelt [00:08:30] eigenlijk. Maar als je daar wel echt met iets meer bewustzijn naar kijkt hoe het went verkeerd, je… Hebt het over mensen en dat is wel de [00:08:40] keerzijde van de medaille zeg maar en dat is ook iets wat je te dragen hebt, waar je verantwoordelijkheid over mag nemen en [00:08:50] net zoals in bepaalde dingen in mij ook zijn gebeurd dat je een soort van slachtoffer bent, zo ben ik zelf ook dader geweest in mijn defensietijd.
[00:08:58] Gerhard te Velde: Even naar dat de [00:09:00] best getrainde militair van, je zegt altijd in andere interviews van het zijn niet mijn woorden en andere mensen hebben het gezegd, maar je hebt natuurlijk heel veel opleidingen [00:09:10] gedaan, kun je eens kort schetsen van wat houdt dat nou precies in?
[00:09:13] Sander Aarts: Welke opleiding ik heb genoemd
[00:09:14] Gerhard te Velde: Ik ben
[00:09:16] Sander Aarts: om 17 bij de mariniers gekomen, dus dan doe je eerst de mariniersopleiding En [00:09:20] dat is eigenlijk al een soort van keurkorps of elitetroep zeg maar de helft van de mensen die beginnen aan de mariniersopleiding die halen dat.
Al vrij snel was ik [00:09:30] toen aan de volgende uitdaging. Toen ben ik de commandopleiding, heb me opgegeven voor de commandopleiding. Dus toen, dat zijn de special force van de landmacht. Daarna ben ik bij een verkenningseinheid gekomen [00:09:40] van de mariniers En vanuit daar ben ik de kickforceman opleiding ingegaan.
[00:09:44] Gerhard te Velde: Kickforceman, wat is dat ook alweer?
[00:09:45] Sander Aarts: Ja, het is het Nederlandse equivalent van de Amerikaanse Navy Seals. Dat zijn [00:09:50] tactische gewerksduiks. Die duiken eigenlijk gebruiken om ongezien te naderen. Dus je duikt met pure zuurstof zonder belletjes. En dat is een van de, ja, dat vond ik persoonlijk de [00:10:00] zwaarste opleiding die ik heb gedaan, tenminste op fysieke mentaal vlak.
Daarna heb ik de medic special force opleiding gedaan, sniper opleiding, dus sluipschutter, [00:10:10] antiterreurspecialist, vrijvalparasitist, journalisteur,
[00:10:14] Gerhard te Velde: duikleider,
[00:10:15] Sander Aarts: teamleider speciale operaties.
[00:10:18] Gerhard te Velde: Oké had je nog [00:10:20] meer kunnen doen of heb je nu echt ook alle…
[00:10:22] Sander Aarts: Ja wel, ik had nog heel veel, tenminste heel veel, zeg maar echt de grote zware dingen die heb ik eigenlijk allemaal wel een soort van gedaan.
Er was nog [00:10:30] één opleiding, dat was de mountain leader opleiding. Dat was een opleiding in Engeland tot militair berggids eigenlijk. En is ook wel een van de zwaarste opleidingen die je kunt [00:10:40] doen binnen de mariniers ook. En ik was toen eigenlijk 35 en toen wilde ik eigenlijk nog die opleiding doen. Dat stond ik eigenlijk op, maar in die tijd werd ik ook [00:10:50] gevraagd voor een missie naar Somalië als teamleider.
Toen uiteindelijk heb ik voor die missie gekozen.
[00:10:56] Gerhard te Velde: Dan kan je eens uitleggen hoe zwaar dat is, zo’n opleiding. Want ik hoorde [00:11:00] laatst of ik las in het NRC… een artikel over mensen die hadden zich opgegeven als reservist. En die hadden het ook al heel zwaar. En toen dacht ik, dat zou mij [00:11:10] ook overkomen… als ik daar aan mee zou doen.
Totaal nergens ik nergens tegen. Want die moesten dan midden in de nacht… een greppel graven ergens in een [00:11:20] veld. En toen hadden dat gedaan. En het regende keihard en… Toen zei de commandant, begin maar opnieuw want hij is niet diep genoeg. En dat was [00:11:30] voor hun de grootste test. Vielen ze al bijna op uit, maar hoeveel zwaarder is het wat jij gedaan hebt, bijvoorbeeld dat kickforcen?
Om een [00:11:40] voorstelling ervan te krijgen, zeg maar.
[00:11:41] Sander Aarts: Ja dat is heel lastig voor mensen om dat voor te stellen als je zelf niet de ervaring hebt, zeg maar. En helemaal als je niet een keer ervaring hebt met het [00:11:50] zwaar fysieke iets. Bijvoorbeeld voor een kickforcen opleiding, om daarvoor in aanmerking te komen, moet je al echt tot een beter presterende mariniers horen, dus ben je al vijf zes jaar.[00:12:00]
Ben je fysiek mentaal echt keihard aan trainen en moet je al functioneel gratificatie krijgen, moet je eigenlijk voorgedragen worden, zeg maar, voor die opleiding. Dan ga je eigenlijk een heel selectieproces door. [00:12:10] Dus daar komt niet iedereen doorheen Dus ja, binnen die high performance cultuur van de mariniers zeg maar, alleen de beste daarvan worden geselecteerd, die beginnen aan de opleiding.
Wij begonnen met veertien man aan de [00:12:20] kickforsman opleiding. Uiteindelijk hebben zes mensen het gehaald. En om een schets te geven, je hebt dan één week in die opleiding, die heet de [00:12:30] helweek. Nou, dan word je gewoon fysiek en mentaal helemaal door de mangel gehaald. En die week vindt ongeveer halfwege plaats van de opleiding.
Dus dan ben je al [00:12:40] twee tot drie maanden echt door de mangel gehaald. Dan loop je al op je tandvlees Ja, in die week heb je gewoon in principe bijna geen slaap. Het is de ene extreme uitdaging aan de [00:12:50] andere, dus bijvoorbeeld 100 kilometer kajak binnen 24 uur of 10 kilometer afstand zwemmen of 42 kilometer lopen of een 3 uur dijk of een ondervraaglijke oefening zit erin.
Dus ja, [00:13:00] die week gaat maar door en maar door en op een gegeven moment een begin van alles te zien en te hallucineren en ja Dus ja, maar het is heel lastig om daar een soort van voorstelling van te maken als je [00:13:10] diezelfde ervaringen hebt.
[00:13:12] Gerhard te Velde: En
[00:13:12] Sander Aarts: heel eerlijk, ik kan er zelf ook bijna niet meer bij.
[00:13:15] Gerhard te Velde: Als
[00:13:16] Sander Aarts: ik daar nu over nadenk, hoe heb ik dat in godsnaam gedaan allemaal?
[00:13:19] Gerhard te Velde: [00:13:20] Ja, en in het donker onder water. Want ik word wel panisch als ik een minuutje geen adem krijg bewijs van.
[00:13:26] Sander Aarts: Ja, ik denk dat maakt die kickfasman opleiding ook zo [00:13:30] extreem zwaar. Normaal gesproken met andere opleidingen Dan heb je nog je zicht en dan zie je andere mensen, heb je nog contact en dat soort dingen.
Maar als je echt in het pikken donker [00:13:40] onder water zit en bijvoorbeeld in die helwek heb je een drie uur duik. Dan heb je, ik denk al drie nachten, gewoon echt helemaal niet geslapen. Dan ga je daarna het koude water in, dus al [00:13:50] je energie is al op. Dus dan ga je gewoon echt, alleen onder water, je ziet gewoon niks.
Dat is het enige wat je dan hebt. Zijn je eigen gedachten. Dus je hebt geen referentskader [00:14:00] hoe lang je nog moet, hoe ver je bent, waar je bent, zeg maar. Helemaal niet als je voorop zwemt. Dus dan heeft de teamleider, die heeft vaak de leads, die komt af en toe boven en de rest die volgt gewoon. [00:14:10] Dus het enige wat je dan hebt, dat zijn je eigen gedachten.
[00:14:13] Gerhard te Velde: En
[00:14:13] Sander Aarts: dat maakt het wel confronterend en lastig helemaal, dat is natuurlijk ook. Als je kramp krijgt en als het koud is en als je [00:14:20] moe bent.
[00:14:21] Gerhard te Velde: Ja, die beelden van de Amerikaanse Navy Seals daar komen boven, volgens mij is er zo’n moment waarop een bel [00:14:30] hangt En dan als je aan de bel trekt dan heb je opgegeven.
Dus dan ben je,
[00:14:34] Sander Aarts: dan
[00:14:35] Gerhard te Velde: lig je eruit, maar dan ben je wel van al die dingen af. Heb jij ooit [00:14:40] gedacht aan opgeven?
[00:14:41] Sander Aarts: Ja, zeker wel. Helemaal in de mariniersbeleiding, toen was ik zeventien En ja, ik had een hele onrustige middelbare schoolperiode achter de rug, [00:14:50] dus ik was helemaal niet zo’n sterke stoere gast, zeg maar.
Dus dat is toen echt wel vaak, nou tenminste vaak, dat is toen wel voorbij gekomen. Ja, ja. [00:15:00] Ja, helemaal ergens ongeveer halverwege die opleiding. We hadden eigenlijk verschillende klassen. En van onze klas, [00:15:10] daar waren zoveel mensen van afgevallen… dat onze klas werd verdeeld over de andere klassen. En met name dat stukje, zeg maar, dat onze klas werd verdeeld…
en ik mijn buddies eigenlijk soort van [00:15:20] verloor zeg maar… en ik weer helemaal in een nieuw groep moest. Dat was voor mij echt een soort van heel lastig punt. Dat ik wel echt twijfelde om door te gaan, ja.
[00:15:28] Gerhard te Velde: Ja, maar onder [00:15:30] water… Bij die kickfors nacht met drie honden, daar had je dus, want je zei ik kreeg allerlei gedachten.
[00:15:36] Sander Aarts: Ja, toen ik eenmaal in die mariniersopleiding zat en [00:15:40] toen ik zeg maar het spelletje begon te zien, daar vielen voor mij wel een aantal kwartjes zeg maar, dus in die mariniersopleiding zag ik op een gegeven moment, ik [00:15:50] kwam eigenlijk net door de keuring heen ik was iets te mager en ik En die psycholoog die vond me ook redelijk onzeker eigenlijk en ik had een lichte speling op mijn kruisbanden maar in die mariniersopleiding zag ik gewoon [00:16:00] gasten die volgens mij veel sterker waren en veel extroverter en veel mondiger en veel ouder ook, die haalden het niet.
En ja, toen zag ik oké het is niet het [00:16:10] fysieke stuk zeg maar, het is een mentaal iets en eigenlijk klinkt het raar maar ik haalde ergens van kracht en inspiratie dat ik het Haalde, zeg maar, en ook door de andere mensen te [00:16:20] helpen, zeg maar dat sterkte mij ook altijd. En toen gaandeweg begon ik dat soort mentale spelletje op een onderwijsniveau eigenlijk gewoon een beetje door te hebben, ja.[00:16:30]
[00:16:30] Gerhard te Velde: Ik moest nu ook aan Victor Frankel denken, die kwam ook in een ander gesprek voorbij. Dat is een Holocaust survivor en die beschrijft dus ook van, ze [00:16:40] kunnen je alles afpakken. En wat die mensen hebben meegemaakt is natuurlijk nog vele malen extremer, maar ze kunnen je alles afpakken maar niet je geest.
[00:16:47] Sander Aarts: En
[00:16:48] Gerhard te Velde: is dat [00:16:50] de sleutel of zo? Of wat kan ik hiervan leren?
[00:16:52] Sander Aarts: Zeker daar zit hij. Ja. Ik geloof niet zo heel erg [00:17:00] in de maakbaarheid van alles, dus je moet eenmaal Mazzel hebben met je fysieke gestel, maar ook met je geest met je mentale stabiliteit. Maar als je op een gegeven moment dat een paar keer [00:17:10] ervaart als je zo’n succeservaring hebt, dan kun je er wel op leren, zeg maar.
En dan kun je ervan leren inderdaad. Dus ik had bijvoorbeeld, ik weet nog een keer in de marinierspleiding, [00:17:20] ehm Toen hadden we eigenlijk bivouac weken en kazerne weken. En die bivouac weken dan ga je het bos in en dan slaap gewoon bijna niet, die zijn echt loodzwaar. En die kazerne weken, daar [00:17:30] word je gewoon echt constant onder tijdsdruk en geleefd maar dan slaap je wel op de kazerne.
En ik weet nog wel op een gegeven moment op zo’n kazerne week rond een uur of elf denk ik ongeveer. En we moesten, we waren gewoon weet ik veel, de [00:17:40] toiletpotten aan het schoonmaken, weet je wel. Gewoon echt, ik had echt zoiets van wat doe ik hier, weet je wel Gewoon helemaal in de put, want ik dacht van ja.
Ja, ik ben wel binnen en ik slaap [00:17:50] vanavond gewoon in een bed, weet je wel. Dan zat ik te denken aan alles wat anders was. Toen viel er ook ergens een soort van kwart maar je kunt je niet een soort van zelf kiezen waar je op focust.
[00:17:57] Gerhard te Velde: Dus
[00:17:58] Sander Aarts: ik kan nu gelopen balen hier dat ik een toiletpot aan het [00:18:00] schoonmaken ben, bij wijze van spreken.
Maar ik kan ook een soort van de boel relativeren, van holy fuck, ik slaap vanavond gewoon lekker in een bedje. Ik slaap in ieder geval, weet je wel, want ik ben hier in een bos bijvoorbeeld.[00:18:10]
[00:18:13] Gerhard te Velde: Hoe kijk jij naar gewone burgers?
Als ik in jouw positie [00:18:20] zat, dan zou ik daar enorm op neerkijken Dan zie je weer zo’n poesie in een solide auto. Of weet je wel, gewoon gasten zoals ik, die
[00:18:26] Sander Aarts: weerbaarheid
[00:18:28] Gerhard te Velde: zeer beperkt Kun je daar zo [00:18:30] op ingaan. Jij ziet ze natuurlijk ook in jouw programma’s hè?
[00:18:32] Sander Aarts: Zeker, ja. Daar zit wel een hele grote valkuil natuurlijk voor mensen zoals ik.
Dat je echt een [00:18:40] ego ontwikkelt. Ik ben marinier. En binnen de Mariniers, tenminste in mijn tijd, laat ik het zo zeggen, was het ook wel een beetje een cultuurtje. Je hebt de Mariniers en je hebt [00:18:50] de Burgers, alsof er een soort van onderscheid is op dat vlak. Maar binnen de Mariniers heb je ook de speciale eenheden, of de Mariniers die naar Noorwegen zijn geweest en de [00:19:00] Mariniers niet.
Dus op een gegeven moment begon ik daar ook wel een soort van het spelletje te zien, want binnen de speciale eenheden had je ook weer de kickforsmannen en de andere terreurspecialisten die iets van elkaar vonden. [00:19:10] En binnen de kickforsman had je ook weer andere dingen. En op een gegeven moment begon ik dat ook een beetje te zien.
Ik heb wel, ik denk [00:19:20] mede door mijn broer, die heeft een bipolair stoornis, heb ik wel altijd een iets ander perspectief gehad op mensen die anders zijn, laat ik het zo zeggen. En misschien een iets [00:19:30] nediger perspectief ja Of een gezonder perspectief maar net hoe je het bekijkt richting mensen. Dus het hele verhaal van burgers en militairen…
en het [00:19:40] verschil ertussen heb ik nooit zo heel sterk gezien. En natuurlijk als je net van een missie komt vanuit Afghanistan… en je hebt er van alles gezien en meegemaakt… en mensen [00:19:50] klagen je over het weer of over de prijs van de boodschappen… dan moet je wel even schakelen. Maar als je dan weer het perspectief plaatst van de burger of van iemand [00:20:00] anders…
Je kunt mensen niet verantwoordelijk nemen voor het bewustzijn dat ze hebben. Dus dat is het ook een beetje, denk ik.
[00:20:09] Gerhard te Velde: Misschien even naar de [00:20:10] structuren processen standard operating procedures. Want we hebben het bij Groeivoer het komend kwartaal ook over… [00:20:20] Ja, het aanbrengen van slimme systemen processen.
En het leek mij heel interessant om ook te kijken van, wat kan een ondernemer nou leren [00:20:30] van hoe de military, dat is even een enorme verzamelkategorie natuurlijk, maar hoe die georganiseerd is. Kun je iets vertellen over, ja [00:20:40] wat zijn er eigenlijk voor regels? Want het idee is van, oké de situatie is totaal chaotisch.
Dan moet je kunnen terugvallen op, [00:20:50] Regels, stappen procedures, protocollen. Kun jij er iets meer over vertellen?
Hoe belangrijk zijn die? [00:21:00]
[00:21:00] Sander Aarts: In een militair context is dat de basis. Je valt gewoon terug op je skills. En dat is bij een van de [00:21:10] regels, zeg maar… Hoe zeggen ze dat ook weer? Dat… You don’t rise to the level of expectations, you fall to the level of training. [00:21:20] En dat is eigenlijk het kern, dus en ja, je kunt als ondernemer gewoon allerlei mooie plannen gaan maken natuurlijk, maar ja, je leert ze pas soort van echt daadwerkelijk [00:21:30] kennen en ook ja reacties op bepaalde problemen natuurlijk als je het gaat doen en als je met het eerste probleem wordt uitgedaagd
[00:21:35] Gerhard te Velde: Ja.
[00:21:36] Sander Aarts: En ja, in de militaire context, ja, je [00:21:40] traint je gewoon eigenlijk helemaal uit lab lasers …voor het ene moment dat je het echt nodig hebt. Dus dat je bijvoorbeeld in een hinderlaag terechtkomt. Ja, dan valt alles gewoon weg. En dan valt iedereen gewoon terug op zijn [00:21:50] individuele skills. Dus dan is heel vaak ook, ja bijna leiderschap is bijna niet mogelijk, gewoon door het schieten, door de stress en door de chaos zeg maar.
[00:21:58] Gerhard te Velde: Zeg maar leiderschap is niet [00:22:00] mogelijk? Dus er is niet een moment of zo van oké jongens wat zullen we doen? Maar het is gewoon boom, meteen.
[00:22:06] Sander Aarts: Ja dus dat zie je vaak wel in films natuurlijk, dat er is een [00:22:10] vuurgevecht en je hebt een hele grote stoere alfaman of een grote militaire leider die iedereen aanstuurt.
Maar in de realiteit is dat niet altijd mogelijk of vaak eigenlijk niet. Puur door het [00:22:20] geweld door het schieten, door het schieten eigenlijk,
[00:22:24] Gerhard te Velde: door
[00:22:24] Sander Aarts: de herrie. Maar daarnaast ook door de stress en een van de stressfactories is audioblok. Dus ik heb situaties [00:22:30] meegemaakt en was de communicatie de technische communicatie was prima.
Alleen ja, de boodschap wordt niet ontvangen omdat iedereen tot hierin in stress zit en gewoon aan het overleven is.
[00:22:38] Gerhard te Velde: Dus
[00:22:39] Sander Aarts: dan val je echt [00:22:40] terug op je individuele skills, daar vertrouw op. En dan uiteindelijk als er dan weer wat ruimte ontstaat dan komen we weer bij elkaar. En die skills, dat zijn allemaal echt [00:22:50] geconditioneerde SOPs, Standard Operating Procedures.
[00:22:54] Gerhard te Velde: Op
[00:22:54] Sander Aarts: individueel niveau, maar ook op teamniveau. Dus dan weet je bijvoorbeeld, oké als [00:23:00] we vanuit de linkervlank worden beschoten… Is dit onze procedure waarbij wij als team deze acties uitvoeren om de situatie te overleven en te overwinnen?
[00:23:08] Gerhard te Velde: Ja. [00:23:10] En is er een soort hele basisprocedure die je stap voor stap kan uitleggen?
Wat is echt basiskennis
[00:23:17] Sander Aarts: die
[00:23:17] Gerhard te Velde: een burger [00:23:20] niet heeft, maar die jij dan… Of zeg maar, wat krijg op dag één van de opleiding? Ja
[00:23:25] Sander Aarts: Als
[00:23:25] Gerhard te Velde: er, ik bedoel, er wordt geschoten, laat je vallen, ik bedoel, [00:23:30] zo basic.
[00:23:31] Sander Aarts: Ja, bedoel je echt in de context van een vuurgevecht? Ja. . Nou, de eerste reactie is reactie op [00:23:40] effectief veilig vuur.
Dus er zijn een aantal componenten effectief veilig vuur, dus het moet effectief zijn. En als je in de verte een schot [00:23:50] hoort, ja, dan hoef niet direct terug te schieten, maar misschien is het helemaal niet op jou gericht. Dus daar moeten mensen SA voor hebben, Situation Awareness, en ook een bepaalde maat van stressbestendigheid, dat ze niet helemaal tot die tijd in stress [00:24:00] zitten, ze horen iets en ze beginnen gelijk te schieten, dus het moet daadwerkelijk effectief een vuur zijn.
Dat betekent dat de kogelslagen echt wel een beetje in de buurt zijn. En [00:24:10] reageren dat is in eerste instantie terugschieten, als je de vijand ziet. Het principe is eigenlijk shoot, shout, shoot, dus terugschieten, [00:24:20] roepen en je roept dan eigenlijk een aro, een richting afstand en omschrijving En dat is eigenlijk een doelsaanduiding van de vijand, zodat je collega’s weten, oké daar zit de vijand, die kant schiet ik op en [00:24:30] dan schieten die collega’s ook die kant op.
Dus shoot, shout, shoot. En dan val je eigenlijk terug op de contactdrill zoals we dat noemen. En dat is eigenlijk een drill, als jij bijvoorbeeld [00:24:40] met een team loopt, dan spreid je eerst uit en je gaat achter de dekking om vanuit daar terug te vuren. En het eerste wat je wilt is vuuroverwicht. Zoveel mogelijk vuur je [00:24:50] die kant op zodat de vaant de kop weggeeft en dat geeft jou de ruimte om onder vuur en beweging zeg maar terug te trekken als dat de gewenste situatie is of juist [00:25:00] richting de vaant gaan en de vaant uitschakelen.
Ja,
[00:25:02] Gerhard te Velde: is dat
[00:25:03] Sander Aarts: iets waar de burger mee
kan?
[00:25:04] Gerhard te Velde: Ja geeft al wat… Ik luister ook naar veel veldheren. Ik weet niet die podcast… Die mannen die [00:25:10] gooien ook de hele tijd… allemaal van die military jargon erin en zo. Dat is gewoon heel grappig. Dat is echt een vak, hè? Dat is natuurlijk ook al een heel oud vak. En het is een hele oude [00:25:20] organisatievorm.
Dus het is ook interessant om na te denken van… wat kan een ondernemer nou leren van die organisatievorm?
[00:25:26] Sander Aarts: Ja, en dat is wel… Kijk, deze situatie heb [00:25:30] ik in Afghanistan en Somalië daadwerkelijk meegemaakt, dat je, ja, en het werkt. En ja wat je daar als ondernemer van kan leren [00:25:40] is één, dat je niet in een vuurgevecht tegen moet komen, dat oorlog waanzin is, maar dat je wel in tijden van crisis bepaalde [00:25:50] systemen kunt inregelen zeg maar.
Of procedures, of bepaalde vormen zeg maar, om de situatie wel te overwinnen. [00:26:00]
[00:26:00] Gerhard te Velde: Twee facetten die hier volgens mij ook bij horen, dat zijn samenwerking en leiderschap.
[00:26:05] Sander Aarts: Heb
[00:26:06] Gerhard te Velde: je wel eens meegemaakt dat iemand jou heel erg tegenviel? Dat je echt dacht van, [00:26:10] ik had hoge verwachtingen van je, en toen we eenmaal onder vuur lagen, toen…
[00:26:15] Sander Aarts: Ja zo, niet zozeer tijdens vuurgevechten. [00:26:20] Ik
[00:26:22] Gerhard te Velde: wil natuurlijk geen oud-collega’s shamen op een podcast, maar…
[00:26:25] Sander Aarts: Nee, sowieso geen naam of dat soort dingen, maar ik heb wel [00:26:30] ook bij de speciale eenheden dan, daar kom je wel met een bepaald verwachtingspatroon dat er echt alleen maar Ja, een halve special forces guru zit en echt de beste [00:26:40] leiders.
Maar ook dat is een reflectie van de maatschappij. En daar heb je super goede leiders. Ik heb daar echt de beste [00:26:50] gasten mee gemaakt. Maar het is ook een bepaald cultuurtje waar ook helemaal als er een gebrek aan leiderschap is, een bepaalde… Ongezonde vorm van [00:27:00] competitie en masculiniteit kan plaatsvinden.
Dus ik heb ook de andere kant meegemaakt, absoluut. En daar heb ik ontzettend veel van geleerd dat ook. En
[00:27:08] Gerhard te Velde: wat gebeurde er [00:27:10] dan?
[00:27:16] Sander Aarts: Ik heb wel het een situatie meegemaakt… waarin ik echt wel een stukje [00:27:20] menselijk leiderschap heb gemist En die situatie voor mij persoonlijk heeft ervoor gezorgd oké wat er nu met mij persoonlijk gebeurt en binnen dit [00:27:30] team. Dit zou mij als teamleider nooit gebruiken, gebeuren. Tenminste ik ga er alles aan doen om dat te voorkomen.
Dus toen werd het zorgen voor mijn team [00:27:40] wel een van mijn belangrijkste kenwaarden. En niet zozeer zorgen dat ze heel laatst thuiskomen, maar gewoon ook op menselijk vlak.
[00:27:45] Gerhard te Velde: Ja.
[00:27:45] Sander Aarts: Ja.
[00:27:48] Gerhard te Velde: Misschien even over [00:27:50] leiderschap dan. Want wat heb je daarvan geleerd?
[00:27:54] Sander Aarts: Een
[00:27:55] Gerhard te Velde: hele brede vraag.
[00:27:56] Sander Aarts: Ja. Nou, eigenlijk… Wat [00:28:00] ik daarvan heb geleerd is dat mijn perspectief op leiderschap echt wel is veranderd sinds ik weg ben gegaan bij Defensie.
En ja, toen was nog mijn beeld oké als leider [00:28:10] draag je zorg voor de missie en je zorgt dat je die gezamenlijke missie voortdooit, zeg maar, en dat je team heel erg thuisbrengt. Maar helemaal door mijn eigen proces en mijn vertrek bij [00:28:20] Defensie en alles wat ik daarin tegenkwam is dat natuurlijk wel wat breder geworden.
Ja, hetgeen wat ik net noemde, dat is één aspect van het leiderschap. Dat je je team zeg [00:28:30] maar richting de missen brengt of richting een gezamenlijke doelstelling. Maar ergens, de vraag die ik mezelf wel altijd stel, oké waar leid je je team naartoe? [00:28:40] Dat is één. En wat drijft de leider? En als je die laatste vraag voor jezelf niet scherp hebt.
Mijn ervaring tot nu toe is dat je als leider aan de negen van de tien keer wel [00:28:50] geleid wordt door ego. Dus door angst. En waar leid je de andere mensen dan naartoe? Naar angst. Ja. Dus enerzijds [00:29:00] is het leiderschap wel een groep mensen ergens naartoe brengen. Maar voor mij is het echte leiderschap zorgdragen voor de volgende generatie.
[00:29:10] Dus zorgen dat zij zichzelf kunnen gaan leiden. En daar gewoon letterlijk en figuurlijk de leiding nemen over jezelf en alles wat jou jou maakt. En ook alle zin die je bij je draagt. En daar de [00:29:20] transformatie in maken eigenlijk.
[00:29:21] Gerhard te Velde: Ja. Lopen er een boel psychopaten rond bij Defensie bij Marines?
[00:29:29] Sander Aarts: Dat [00:29:30] weet ik niet.
Ik weet niet of er veel psychopaten rondlopen. Maar ik denk wel dat je een bepaalde persoonlijkheid moet hebben… om het daar goed te doen. [00:29:40] En in dat aspect kan ik eigenlijk alleen maar naar mezelf kijken. En ik denk wel eigenlijk… Ik zie een soort van lijn laat ik het zo [00:29:50] zeggen, en dat is geen wetenschappelijke basis, maar wel een soort van lijn bij gasten die daar echt heel goed doen.
Die echt de high performance, zeg maar. Die zijn wel al echt flink [00:30:00] gepokt en gemazerd in de jeugd. En die hebben daar bepaalde beschadigingen op gelopen en daar een copingmechanisme of een persoonlijkheid op ontwikkeld. En binnen een defensie cultuur, [00:30:10] als dat op de juiste manier gestuurd wordt en gekaderd wordt, zeg maar, dan kan het echt wel voor een…
Voor een groei zorgen voor jou als militair. Dan [00:30:20] kun je het heel goed doen als militair. Maar ik weet niet of dat persoonlijk je een beter mens maakt. Laat ik het zo zeggen. En vaak zie je ook wel, juist dat soort gasten die dan [00:30:30] weggaan bij Defensie, doordat ze zelf de keuze maken of doordat ze een blessure krijgen of doordat ze PT6 krijgen.
Als dan het hele organisatiestuk wegvalt [00:30:40] en de druk valt weg, dan komt de hele persoonlijkheid, die kids zich eigenlijk tegen hun. Ja, want dan heb je eigenlijk een soort van ja, iets eigenlijk tegen hem.
[00:30:48] Gerhard te Velde: Ja. Ben jij ook [00:30:50] een aparte gast, zeg maar, tussen alle… Want er zijn natuurlijk best wel veel ex-military mensen, hè.
Dus we hebben ook televisieprogramma’s waar zulke mensen optreden. [00:31:00] Ben jij een beetje een vreemde eend in de bijt Of hoe kijk jij naar je eigen positie in die, in dat segment?
[00:31:07] Sander Aarts: Eh… [00:31:10] Ja, ten opzichte van andere gasten met een tv-programma of boeken.
[00:31:14] Gerhard te Velde: Ja, omdat jij bijvoorbeeld… Je vertelde ook in een interview dat je [00:31:20] helemaal aan het begin van je carrière…
op het kruispunt stond van, ga ik de zorg in?
[00:31:24] Sander Aarts: Ja.
[00:31:25] Gerhard te Velde: Of ga ik… …de military, zeg [00:31:30] maar. En dat komt iedere keer ook weer terug in jouw antwoorden van… …hé, voor mensen zorgen en jouw zachte kant, zeg maar, die komt steeds terug. Terwijl de meeste van die [00:31:40] guys, zeg maar, in mijn hoofd… …dat zijn allemaal inderdaad hele grote sterke gespierde mannen…
…die roepen dat mannen weer echt mannen moeten worden.
Maar
[00:31:48] Gerhard te Velde: misschien… …heb [00:31:50] ik niet goed geluisterd Het zou
[00:31:51] Sander Aarts: kunnen. Ja, ik weet niet of ik een heel ander profiel heb dan die andere mannen. Dat denk ik niet. Ik denk gasten zoals [00:32:00] Daaij of Ray of Erik Wegenwijzer… …dat zijn ook allemaal gasten met een mooie achtergrond…
…en ook echt wel de intentie hebben om andere mensen te helpen… …en te inspireren op hun eigen manier en niveau. Dus ik [00:32:10] denk dat alleen onze vorm net allemaal even iets anders is.
[00:32:12] Gerhard te Velde: Ja.
[00:32:13] Sander Aarts: Ja Ja, en het enige wat voor mij is mijn rode draad is mijn eigen [00:32:20] ontwikkeling. Ja, en gewoon echt mijn eigen binnenwereld opruimen eigenlijk.
Ben je daar
[00:32:26] Gerhard te Velde: ooit klaar mee?[00:32:30]
[00:32:31] Sander Aarts: Nee, dat denk ik niet. Het gaat wel zachter zeg maar, dus de oude manier is een beetje zoals ik een missie in ging. Gewoon vol [00:32:40] gas, het moet zo snel mogelijk en het moet hard, maar eigenlijk was het ook gewoon mega natuurlijk. Dus ik heb er wel meer berusting in. En nog steeds
[00:32:48] Gerhard te Velde: vind
[00:32:49] Sander Aarts: [00:32:50] ik het een heel mooi proces en breng me steeds een stukje dichter bij mezelf en bij andere mensen.
Dus ja, het is een heel mooi proces [00:33:00] eigenlijk.
[00:33:00] Gerhard te Velde: Maar
[00:33:00] Sander Aarts: ik denk niet dat je daar klaar mee bent.
[00:33:04] Gerhard te Velde: Ja, ook omdat je sommige dingen niet ongedaan kan maken. Dus ik moest even aan mijn eigen situatie denken. [00:33:10] Mijn moeder is overleden toen ik veertien was. Nou, mijn vaste luisteraars weten dat ook, maar… Ja, dat zal altijd zo blijven en dat wordt nooit een leuk verhaal.
Dus je zult er altijd [00:33:20] verdriet om hebben. En dus in die zin als je zegt van ja, ik ga mijn trauma’s één voor één opruimen en op een gegeven moment ben ik gewoon klaar leeg schoon. Ja, zo [00:33:30] werkt het volgens mij niet.
[00:33:30] Sander Aarts: Nee, ik heb niet de ambitie om ze op te ruimen. Maar wat ik bij mezelf wel merk is dat er gewoon minder weerstand is op [00:33:40] hetgeen wat ik voel.
En dat is eigenlijk voor mij het werk. En dan vind ik het eigenlijk ook helemaal niet erg als ik een keer emotioneel raak, als iets me raakt.
[00:33:48] Gerhard te Velde: Volgens mij miste iets heel [00:33:50] belangrijks Wil je het nog een keer zeggen?
[00:33:52] Sander Aarts: Ja, dus voor mij het werk, wat ik doe zeg maar, het proceswerk of hoe je het noemen wilt, is dat er steeds minder weerstand is op hetgeen wat ik voel.[00:34:00]
Dus mijn ego heeft steeds minder een oordeel over hetgeen over mezelf en over hetgeen wat ik voel, zeg maar.
[00:34:04] Gerhard te Velde: En
[00:34:04] Sander Aarts: daar ligt voor mij het werk. Dus dan kun je eigenlijk steeds meer meebewegen met hetgeen wat er is, dus ook met mijn eigen [00:34:10] emoties. Dus dan is het steeds minder een probleem als ik wel een keer verdrietig ben of als ik ergens in geraakt word of en sterker nog, voor mij zit daar wel de echte [00:34:20] schoonheid.
[00:34:20] Gerhard te Velde: Dus
[00:34:20] Sander Aarts: bijvoorbeeld in jouw geval, I don’t know, maar als je wel een keer gewoon het verdriet van iemand kan voelen die je bent verloren, Dat is liefde,
[00:34:29] Gerhard te Velde: en
[00:34:29] Sander Aarts: [00:34:30] hoe mooi is dat om dat weer even te voelen. En dat vind ik veel mooier en veel echter dan gewoon alle stoere dingen en mag er ook zijn, maar [00:34:40] ja.
[00:34:41] Gerhard te Velde: Mooi mooi gezegd.
Ja, je doet het dan echt recht in plaats van dat je het wegduwt als een ballon onder water, mag dat gewoon zijn.
[00:34:48] Sander Aarts: Ja, precies ja, en [00:34:50] hetzelfde geldt voor de dingen die ik heb meegemaakt bij Defensie ook. Daar zit ook nog boosheid en af en toe komt het voorbij en [00:35:00] steeds meer mag dat ook gewoon zijn, of het verdriet of noem allemaal maar op.
[00:35:04] Gerhard te Velde: En
[00:35:05] Sander Aarts: het is niet zo dat ik de hele dag loop te zwelgen in mijn eigen verdriet, maar ik merk wel, hoe [00:35:10] meer ik dat toelaat zeg maar, hoe meer ik ook gewoon de mooie dingen kan toelaten en de vreugde en de liefde en de blijdschap.
[00:35:16] Gerhard te Velde: Een verlicht mariniër zit hier. Nee
[00:35:18] Sander Aarts: dat [00:35:20] lukt niet.
[00:35:21] Gerhard te Velde: Nog even over je eigen ondernemerschap.
Want je deed iets waar je heel goed in was. Maar je had inderdaad wel ook de backing van [00:35:30] die organisatie.
[00:35:30] Sander Aarts: En
[00:35:31] Gerhard te Velde: toen stond je in één keer op eigen benen.
[00:35:33] Sander Aarts: Ja. Hoe
[00:35:34] Gerhard te Velde: was die transitie Want je begon voor jezelf, je [00:35:40] startte bij Defensie en uiteindelijk ben je gaan ondernemen.
[00:35:44] Sander Aarts: Ja, die transitie was in eerste instantie niet bewust en op de manier zoals ik [00:35:50] een missie aanging.
Dus gewoon volgers en vol focus en ook mezelf daar weer een beetje in verliezen met alle gevolgen van dien. En ook wel geleerd dat niet alles [00:36:00] vanuit Defensie is één op één te passen op het ondernemerschap. Nee, daar heb ik ook echt wel een paar keer een kniefal in moeten maken en mijn eigen tekortkomen [00:36:10] ingeleerd en moeten herkennen eigenlijk.
Maar dat is wel een heel mooi proces waarbij eigenlijk het ondernemerschap dat is ook één grote ontdekkingsreis over [00:36:20] mezelf en hoe je gewoon iets moois kunt bouwen met een groep mensen om wel impact te maken.
[00:36:27] Gerhard te Velde: Ja, want wat verkoop je precies aan wie? [00:36:30]
[00:36:30] Sander Aarts: We geven training op gebied van leiderschap teamontwikkeling en weerbaarheid.
We hebben eigenlijk twee takken, dat zijn onze open trainingen. Een 12 uur programma, een 72 uur programma [00:36:40] en een vijfdaags leiderschapsprogramma. En die tak valt onder de verantwoordelijkheid van ook een oud collega Thijs van der Drift. En de andere tak, dat zijn de bedrijfsmatige [00:36:50] trainingen waarbij we directie teams en management teams uit leiderschap en samenwerking ontwikkelen.
[00:36:55] Gerhard te Velde: Ja, en die moeten dan ook door de modder kruipen ofzo? Of gaat dat een beetje [00:37:00] boardroomen? Want je had het ook, vond ik heel mooi over Een beetje slimme dingen zeggen, daar ben ik ook heel goed in. Talig opgevoed bij ons was thuis ook altijd heel belangrijk om de [00:37:10] juiste dingen te zeggen. Dus dat
[00:37:11] Sander Aarts: slimme
[00:37:12] Gerhard te Velde: dingen zeggen, dat kunnen we allemaal wel.
Maar als we helemaal door de modder kruipen, dan zie je wie je echt bent of waar je echt mee te doen. Hoe [00:37:20] doe je dat met die directieteams?
[00:37:22] Sander Aarts: We geloven wel heel erg in de beweging komen. Dus het hele idee van kiesgroei boven comfort, dat [00:37:30] wil echt niet zeggen dat bijvoorbeeld met zo’n directieteam dat ze alleen door de modder kruipen of dat ze gewoon de nacht doorhalen of zo, maar geloof wel dat je dingen echt fysiek [00:37:40] maakt, het lichaam niet gewoon niet.
Dus we hebben echt al een aantal oefeningen werkvormen die gewoon bepaalde onbewuste patronen bij het individu maar binnen het team gelijk [00:37:50] blootlegt. En soms als het team dat wil, dan kan er iets meer uitdaging in,
[00:37:55] Gerhard te Velde: dus
[00:37:56] Sander Aarts: we kunnen daar op een intelligent en veilige manier een [00:38:00] beetje druk op zetten om die bepaalde dingen bloot te leggen Maar dat hoeft niet heel extreem, want als je goed kijkt dan zie je eigenlijk al [00:38:10] heel veel in de beweging en bij de interactie van mensen.
[00:38:13] Gerhard te Velde: Ja, maar stel er is een ondernemer die luistert en die zegt ik heb een [00:38:20] directieteam of ik heb compagnons en wij willen met z’n drieën of met z’n vijven of we willen iets doen. Wat doe je dan? Waar begin je? Heb je een soort standaard [00:38:30] template waar je mensen doorheen leidt? Of is het maatwerk?
[00:38:34] Sander Aarts: Hoe
[00:38:35] Gerhard te Velde: help je?
[00:38:36] Sander Aarts: We hebben wel altijd een aantal elementen. [00:38:40] Die belangrijk zijn, maar er zit altijd wel een component maatwerk in. Dus enerzijds is het gewoon een praktische ding. Gewoon de grootte van de groep, hun belastbaarheid, hun eigen [00:38:50] beschikbaarheid. Gewoon de investering die ze willen doen. En we zorgen altijd wel, zeg maar, het belangrijkste is gewoon een veilige omgeving.
Zo’n psychologische veiligheid, emotionele [00:39:00] veiligheid, maar ook gewoon fysieke veiligheid. Dus dat is altijd gewoon de basis, daar beginnen we mee. Zodat ze echt gewoon de veiligheid voelen om zo’n proces samen in te gaan. En daar hebben eigenlijk een aantal [00:39:10] processen waar ze doorheen gaan, gewoon de fysieke processen Waarbij we eigenlijk de fysieke processen gebruiken om de bepaalde dingen bloot te leggen en dat doen we altijd [00:39:20] in ieder gedeelte is er altijd weer een, net als bij de speciale eenheden, een reflectie op wat er gebeurde
[00:39:26] Gerhard te Velde: zodat
[00:39:26] Sander Aarts: we daarna gelijk de inzichten kunnen integreren bij een volgende [00:39:30] fase.
En de afsluiting moet voor iedereen een collectieve succeservaring zijn, ongeacht dat het een [00:39:40] diverse groep is en dat het af en toe uitdagend kan zijn en dat er weerstand is en dat het schuurt. Aan het einde van de steek moet iedereen gewoon terugkijken op een holy fuck, hebben gewoon echt deze ervaring heeft ons dichter bij [00:39:50] onszelf en bij elkaar gebracht.
[00:39:55] Gerhard te Velde: Ondertussen hoor ik op de achtergrond al de muziek Want we hebben straks ook nog een live [00:40:00] podcast interview. Dus we gaan straks nog even doorpraten. Maar misschien nog even een eigen inzicht over ondernemerschap Is iets waarvan je zegt, als [00:40:10] ik nu terugkijk… want je bent ook alweer even een tijdje onderweg.
Dat heb ik echt geleerd.
[00:40:17] Sander Aarts: Ja, het is zo’n cliché maar gewoon [00:40:20] één is gewoon doen. Gewoon af en toe even kappen met overpijzen en alle plannen maken en gewoon echt in actie komen en gewoon de eerste stap zetten. En pas als je [00:40:30] echt in die beweging nogmaals, daar vind je de tractie daar vind je de interactie daar ga je ondervinden of iets werkt of niet.
Dan is gewoon heel snel bijsturen, maar [00:40:40] wel nog steeds ook gewoon die grote stip op de horizon natuurlijk zetten. Echt gewoon nadenken, oké welk effect wil ik bereiken?
[00:40:45] Gerhard te Velde: Niet
[00:40:45] Sander Aarts: alleen denken in omzetdoelstellingen ook belangrijk, maar welk effect wil ik [00:40:50] bereiken? Ja Welke endstate en hoe match dat met mijn eigen kernwaarden en zeg maar die over elkaar leggen en daar zeg maar en daar keuze in durven [00:41:00] maken.
[00:41:00] Gerhard te Velde: Ja,
[00:41:00] Sander Aarts: wat
[00:41:01] Gerhard te Velde: is de moeilijkste keuze die je hebt moeten maken?
[00:41:07] Sander Aarts: Nou, ik denk één van de dingen waar ik ook wel [00:41:10] tegenaan gelopen heb net zoals bij Defensie, dan kom je als groep mensen bij elkaar, word je als groep mensen door de organisatie bij elkaar gezet. En dan blijf echt jarenlang bij elkaar eigenlijk, omdat je echt helemaal een [00:41:20] beetje door dezelfde mangel bent gehaald natuurlijk.
Maar binnen het ondernemerschap werkt het echt anders. Wij zitten in de business van persoonlijke ontwikkeling [00:41:30] en groei. Dus wij als bedrijf groeien en de mensen in ons bedrijf groeien eigenlijk. En dan kan het zo zijn dat je uit elkaar [00:41:40] groeit. Dat het ene groeipad anders is dan het andere groeipad. En dat je elkaar moet loslaten.
En dat stukje, juist omdat ik iemand ben die graag voor andere mensen zorgt en erbij houdt en dat soort dingen. Dat is wel [00:41:50] iets wat ik heb moeten leren Dat. Dat het echt oké is op een gegeven moment als dingen niet werken en dat je daar ook richting jezelf, richting het bedrijf maar ook richting de [00:42:00] collega, ook keuze in mag maken.
[00:42:02] Gerhard te Velde: Ja, dus jij hebt dan iemand moeten ontslaan of moeten laten gaan?
[00:42:06] Sander Aarts: Nou, niet zozeer ontslaan, maar dat je er dan achter komt van ja, sommige relaties die [00:42:10] werken gewoon niet meer op deze manier, zeg maar. Of dat iemand wel de keuze maakt om zelf weg te gaan, dat hebben we ook meegemaakt. Dat is ook prima.
[00:42:19] Gerhard te Velde: Ja, [00:42:20] ik kan me wel voorstellen ook wat je zegt van als je zo’n eenheid bent, dan blijf bij elkaar en doe het dik en dun en je hoort bij elkaar en je zit in dezelfde lichting.[00:42:30]
Maar als ondernemer heb je natuurlijk heel veel verloop. Dus ik zeg altijd voor de grap de mensen die je wil houden die gaan weg en de mensen die niet weg of die waar je vanaf wil, die blijven. [00:42:40] Voor mij was bijvoorbeeld een van de grootste worstelingen afscheid nemen van mensen. Ja Tony Robbins, die zegt…
you get what you tolerate. Nou, ik liet dan veel te lang mensen [00:42:50] zitten… die eigenlijk niet goed waren… of die eigenlijk niet pasten. Maar ik ging het dan toch uit de weg of zo. Heb je dat wel eens meegemaakt?
[00:42:58] Sander Aarts: Of ben
[00:42:58] Gerhard te Velde: je dan ook wel heel hard… [00:43:00] en dan haal je het
[00:43:00] Sander Aarts: terug? Nee, dat is ook een van mijn leerpunten.
Laat ik het zo zeggen. Het zorgen dat zit in mij. Dus ook [00:43:10] gewoon… er is ook wel dat… Ja, ook binnen een team weet je wel dan leer je elkaar echt op een dieper niveau kennen en dat was ook het geval. Dus dan [00:43:20] zie je een bepaald gedrag aan de oppervlakte, maar dan weet ik wat er in de onderstroom zit en waar het vandaan komt.
En ja, dan ga het gedrag aan de oppervlakte te veel tolereren, omdat je gewoon eigenlijk heel veel begrip hebt voor [00:43:30] de mensen achter de professionals zeg maar.
[00:43:32] Gerhard te Velde: En
[00:43:32] Sander Aarts: daar juist een balans in vinden zeg maar, en daar, nou niet hard in zijn, maar gewoon duidelijk in.
[00:43:37] Gerhard te Velde: Zakelijk gewoon, menselijk en zakelijk tegelijk
[00:43:39] Sander Aarts: Precies, [00:43:40] ja ja.
Ja, dus een beetje de… De balans en de dans tussen vaardigheid en waardigheid.
[00:43:47] Gerhard te Velde: Mooi.
[00:43:47] Sander Aarts: We
[00:43:48] Gerhard te Velde: gaan naar de laatste vraag.
[00:43:49] Sander Aarts: Die
[00:43:49] Gerhard te Velde: [00:43:50] mag jij stellen, want we hebben een billboard langs de snelweg gezet.
[00:43:53] Sander Aarts: En
[00:43:54] Gerhard te Velde: daar rijden heel veel ondernemers langs En jij mag een vraag daarop zetten Die mag je aan ondernemers van Nederland [00:44:00] meegeven.
Om eens over na te denken. Is er iets wat jij mensen mee wil geven?
[00:44:05] Sander Aarts: Eh…[00:44:10]
Ja, ik denk toch als je kijkt naar leiderschap, wat [00:44:20] drijft jou als leider of als ondernemer? Ja, dat ze die vraag echt even goed laten marineren en voor zichzelf naar de kern durven gaan. Oké wat drijft mij echt? [00:44:30] Want ik geloof nooit dat het alleen maar geld is. En als je echt helemaal afdaalt oké wat drijft mij?
Ja, in de kern heb je eigenlijk twee opties. Dat is angst of [00:44:40] liefde. Maar als je daar bewust van bent, dan kan je de transitie maken naar de wat gezondere brandstof lactose.
[00:44:48] Gerhard te Velde: Mooi Het lijkt een makkelijke [00:44:50] vraag, maar als je hem even laat bezinken, dan…
[00:44:52] Sander Aarts: Zeker.
[00:44:53] Gerhard te Velde: Dankjewel
[00:44:53] Sander Aarts: Sander
[00:44:54] Gerhard te Velde: Aerts.
[00:44:54] Sander Aarts: Graag gedaan.
[00:44:55] Gerhard te Velde: Tot zover deze aflevering van Groeivoer.
Vond je dit inspirerend Stuur deze [00:45:00] aflevering dan ook door naar iemand in je netwerk Wil je Sander Aerts een keer uitnodigen bij jouw bedrijf om te spreken of voor een teamtraining kun je ook bij hem [00:45:10] terecht. SanderAerts.nl met een streepje ertussen. En natuurlijk wil ik je nog even wijzen op de boeken van Sander Aerts Ik zou zeggen kies er een, want ze zijn alle vijf [00:45:20] waardevol.
Dank voor je aandacht en graag tot de volgende aflevering van Groeivoer.
Luister via
Lees verder over de podcast
In het blogartikel van deze podcast vind je inhoudelijke informatie wat wij in deze aflevering besproken hebben.
Naar boven
