Van vrijheid naar gevangenisgevoel: wanneer je bedrijf jou begint te gijzelen

Ondernemen start vaak met vrijheid. Zelf beslissen, bouwen aan iets waar je in gelooft en impact maken. In aflevering #372 van de Groeivoer-podcast gaat Gerhard te Velde in gesprek met Jeroen Lampe over hoe datzelfde ondernemerschap ongemerkt kan omslaan in het tegenovergestelde. Jeroen weet hoe dat voelt. Hij ging twee keer bijna failliet, werkte structureel over zijn grenzen heen en belandde uiteindelijk zelfs in het ziekenhuis. Juist die ervaringen maken hem scherp op een vraag waar veel ondernemers te laat bij stilstaan: werkt het bedrijf eigenlijk ook nog voor jou?

Wanneer verandert ondernemen van vrijheid in een gevangenis?

Volgens Jeroen gebeurt het vaak sluipend. Je bedrijf groeit, klanten zijn tevreden en van buiten lijkt alles goed te gaan. Maar ondertussen neemt de afhankelijkheid toe. Zoals hij het in de aflevering verwoordt: “Wat van vrijheid begint, gaat uiteindelijk naar een soort gevangenisgevoel. En daar zit de crux uiteindelijk.” Het bedrijf kan niet zonder jou en dat voelt steeds zwaarder.

Hij ziet dit regelmatig bij ondernemers met wie hij werkt. “Klanten zijn hartstikke blij, personeel is blij, maar ik voel me gegijzeld door mijn bedrijf,” zeggen ze dan. Het pijnlijke is dat succes aan de buitenkant het interne ongemak vaak maskeert.

Het bedrijf draait om jou, niet zonder jou

Een belangrijke oorzaak van dat gevangenisgevoel is dat het bedrijf te veel leunt op de ondernemer zelf. Jeroen is daar duidelijk over: “Als het bedrijf om jou draait, dan heb je geen bedrijf maar gewoon een hele grote eenmanszaak.” Zolang jij de spil bent in beslissingen, kennis en relaties, blijft loslaten onmogelijk.

Veel mkb-bedrijven groeien organisch vanuit passie en bevlogenheid. Structuur komt later, of helemaal niet. Taken worden wel gedelegeerd, maar de echte verantwoordelijkheid blijft bij de ondernemer liggen. En daarmee ook de mentale druk.

Wat gebeurt er als jij drie weken weg bent?

Een confronterende check die Jeroen vaak gebruikt is simpel: “Wat als ik gewoon drie weken weg ben? Draait het dan door?” Als het antwoord nee is, dan is de afhankelijkheid te groot. Volgens hem zit de oplossing niet in meer mensen aannemen, maar in anders organiseren.

“In plaats van taken moet je verantwoordelijkheden inregelen,” zegt hij daarover. Mensen die alleen taken krijgen, komen altijd bij je terug. Mensen met echte verantwoordelijkheid zorgen dat het blijft lopen, ook zonder jou.

De omslag begint bij jezelf

De echte verandering begint niet met een nieuw systeem, maar met een persoonlijke vraag. Jeroen ziet dat veel ondernemers zichzelf vergeten in hun eigen bedrijf. “Ze zijn altijd bezig met het bedrijf, maar stellen veel minder vaak de vraag: what’s in it for me?”

Voor hemzelf werd dat pijnlijk duidelijk na zijn ziekenhuisopname. Terugkijkend realiseerde hij zich dat hij structureel te ver ging. Zijn belangrijkste les was helder: “Ga het wiel niet opnieuw uitvinden. Er zijn anderen die dit al hebben uitgevogeld.” Slimmer ondernemen in plaats van harder werken werd vanaf dat moment leidend.

Het goede nieuws is dat vastzitten geen eindstation hoeft te zijn. Volgens Jeroen is het een logisch gevolg van groei zonder bewuste inrichting. “Die ondernemer kan eigenlijk heel veel dingen zelf oplossen,” zegt hij daarover. De sleutel ligt in vooruitkijken en opnieuw ontwerpen.

Praktische tips voor ondernemers

1. Maak jezelf bewust overbodig. Zorg dat cruciale rollen, beslissingen en kennis niet exclusief aan jou verbonden zijn, zodat het bedrijf ook zonder jou kan functioneren.
2. Organiseer verantwoordelijkheden, geen taken. Geef mensen eigenaarschap over resultaten in plaats van losse taken, zodat ze zelfstandig kunnen handelen en beslissen.
3. Werk slimmer in plaats van harder. Maak gebruik van bestaande kennis, systemen en ervaring van anderen om tijd, energie en mentale ruimte te besparen.
4. Ontwerp een bedrijf dat bij jouw leven past. Niet elke onderneming hoeft maximaal te groeien, maar wel zo ingericht zijn dat het aansluit bij hoe jij wilt werken en leven.

Doordenker

Dus ondernemer, denk na over de volgende vraag:

Als jouw bedrijf over drie jaar precies zo draait als nu, voelt dat dan als vrijheid of als een gevangenis?

Bekijk deze podcast

Liever luisteren?

Veelgestelde vragen over vastzitten in je eigen bedrijf

1. Wanneer weet je dat je bedrijf jou gijzelt?
   Als je structureel onmisbaar bent en het bedrijf stilvalt zodra jij weg bent.
2. Hoe maak je een bedrijf minder afhankelijk van de ondernemer?
   Door verantwoordelijkheden te beleggen, processen vast te leggen en beslissingen te decentraliseren.
3. Waarom is een afhankelijk bedrijf lastig verkoopbaar?
   Omdat kopers geen bedrijf kopen, maar een ondernemer met een risico.
4. Wat is een eerste stap richting meer vrijheid?
   Eerlijk onderzoeken waar jij nog onmisbaar bent en waarom.

Wil je meer inspiratie?

Het volledige verhaal van Jeroen Lampe beluister je in aflevering 372 van de Groeivoer podcast. Voor meer inspirerende verhalen van succesvolle ondernemers, abonneer je op een van de beste zakelijke podcasts van Nederland.